Egeli akademisyenler sarsıntının biyopsikososyal süreçlerini
araştıracak
Ege Üniversitesi (EÜ) Atatürk Sıhhat Hizmetleri
Meslek Yüksekokulu öğretim üyesi Doç. Dr. Süreyya Gümüşsoy’un
yürütücülüğünü üstlendiği “Kahramanmaraş Merkezli Sarsıntılarda Enkaz
Altından Çıkartılan Şahısların Tecrübeleri ve Biyopsikososyal Gereksinimlerinin
İncelenmesi” isimli projesi TÜBİTAK tarafından desteklenmeye uygun
bulundu. Projede, Doç. Dr. Gümüşsoy ve grubu, sarsıntıda enkaz altında kalan
bireylerin, sarsıntı süreci ve sonraki vakitlerde yaşadıkları tecrübeleri ile
biyopsikososyal ihtiyaçlarını kıymetlendirecek.
Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, Doç. Dr. Süreyya
Gümüşsoy ve takımını makamında ağırlayarak tebrik etti. Prof. Dr. Budak,
“Ülkemiz, merkez üssü Kahramanmaraş olan ve pek çok ili etkileyen tarihinin
en büyük felaketlerinden birini yaşadı. Acısını hala yüreklerimizde
hissettiğimiz bu büyük felaketin doğurduğu sonuçlar için çalışmalarımızı ve
desteklerimizi daima sürdürdük. Bu hususta üniversitemiz öğretim üyesi Doç. Dr.
Süreyya Gümüşsoy ve takımı, gerçekleştirdikleri proje ile sarsıntıda enkaz altında
kalan bireylerin, sarsıntı süreci ve sonraki vakitlerde yaşadıkları deneyimleri
analiz edecek. Hocalarımızı böylesi hassas bir bahse gösterdikleri ehemmiyet için
tebrik ediyor, çalışmalarında muvaffakiyetler diliyorum” dedi.
“Uluslararası literatürde epeyce sonlu sayıda çalışma var”
Depremlerin ülkemizi en çok etkileyen doğal afetlerin başında geldiğini
ifade eden Doç. Dr. Gümüşsoy, “Ülkemizde 6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye’nin
Güneydoğu kesitinde iki yıkıcı zelzele meydana gelmiştir. Zelzeleler, Doğu
Anadolu Fay Zonu boyunca, Maraş Sismik Boşluğu olarak bilinen bariz bir
sismik boşluk içinde yahut yakınında meydana gelmiştir. Birinci büyük ve yıkıcı
depremin büyüklüğü Moment magnitüd ölçeği 7,7 iken oburunun büyüklüğü 7,5
olarak hesaplanmıştır. Bu yıkıcı sarsıntılar ortasında 6,7’lik büyük bir artçı
deprem ile birkaç artçı sarsıntı meydana gelmiştir. Yaşanan bu deprem
büyüklük ve etkilediği alan açısından bakıldığında yakın tarihte eşi benzeri
olmayan afetlerden biri olarak değerlendirilmiştir. Yaşanan depremler
sonucunda 48 binden fazla insan hayatını kaybetmiş, yarım milyondan fazla
bina hasar görmüş, bağlantı ve güç altyapısı ziyan görmüş ve değerli maddi
kayıplar oluşmuştur” dedi.
Afetlerin toplumdaki her birey üzerine farklı tesirleri olduğunu söyleyen
Doç. Dr. Gümüşsoy, “Depremler toplum üzerinde büyük kayıplara neden
olmakla birlikte toplumdaki her birey, zelzele sırasında ve sonrasında farklı ayrı
etkilenmektedir. Her birey zelzele meydana geldiği vakitten kurtarma
aşamasına kadar farklı sıkıntı durumlar yaşamaktadır. Afetlerin toplumdaki bireyler
üzerine farklı tesirleri vardır. Bu tesirler sıhhat, toplumsal, ekonomik ve ruhsal
travmalar olarak söz edilebilir. Hem ulusal hem de milletlerarası literatür
kayıtları incelendiğinde bu alanda yapılmış sonlu sayıda çalışmanın olduğu
ancak sarsıntılardan sonra birçok kişinin enkaz altında kalıp önemli boyutlarda
hem psikososyal problemler hem de bedensel sıhhat meseleleri yaşadıkları
bilinmektedir. Enkaz altında kaldıkları müddet boyunca yaşadıkları, düşündükleri,
hissettikleri ve kurtarıldıktan sonraki süreçte de tıpkı biçimde yaşadıkları,
düşündükleri ve hissettikleri, çok ağır ruhsal travmaları ve hastalık boyutuna
varabilecek sıhhat problemlerini da beraberinde getirme mümkünlüğü epeyce fazladır.
Bu nedenle bu hassas kümenin tıbbi tedavisi yanında biyopsikososyal destek
tedavisi ve ruhsal sıhhat durumlarının tespiti de hayli önemlidir” dedi.
Doç. Dr. Gümüşsoy proje ile birlikte yapacakları araştırmada merkez üssü
Pazarcık ve Elbistan olan zelzelede enkaz altında kalan bireylerin, deprem
süreci ve sonraki vakitlerde yaşadıkları tecrübeleri ile biyopsikososyal
gereksinimlerinin değerlendirileceğini tabir etti.
Yürütücülüğünü Doç. Dr. Süreyya Gümüşsoy’un üstlendiği projede
Atatürk Sıhhat Hizmetleri Meslek Yüksekokulu öğretim üyesi Doç. Dr. Ali
Ekşi, Öğr. Gör. Dr. Bektaş Sarı, EÜ Husus Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç
Bilimleri Enstitüsü Öğr. Gör İnci Derya Yücel araştırmacı olarak; Afet Tıbbı
Doktora Öğrencisi Paramedik Yazgül Polat ise bursiyer olarak yer alıyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
