Elon Musk’ın şirketi SpaceX, uydularının başka bir uzay uydusuyla çarpışmaktan kıl payı kurtulduğunu açıkladı.
SpaceX’in Starlink olarak bilinen uyduları, Musk’ın şirketine göre Çinli rakip CAS Space’in geçen hafta fırlattığı dokuz uyduya yörüngede yalnızca 200 metre mesafedeydi.
Olay, SpaceX’te Starlink mühendisliğinden sorumlu başkan yardımcısı Michael Nicholls’un, işletmeciler arasında koordinasyon eksikliği olduğunu söyleyerek duyduğu hayal kırıklığını dile getirmesinin ardından ortaya çıktı.
Uydu işletmecileri uydularına ait yörünge verilerini paylaşmadığında, uzayda tehlikeli derecede yakın geçişler yaşanabileceği şeklinde bir paylaşım yaptılar.
Uydular, akıllı telefon GPS’i, hava tahmini ve finansal sistemler gibi hizmetleri destekleyerek günlük yaşamda hayati bir rol oynuyor.
Dünya’nın yörüngesi kalabalıklaştıkça, bu tür olaylar daha iyi uydu yönetimi ihtiyacını vurguluyor.
ABD merkezli kar amacı gütmeyen Space Foundation’a göre 2023’te yaklaşık 2.800 uydunun fırlatılmasıyla rekor kırıldı. SpaceX, Starlink programı aracılığıyla bu fırlatmaların önemli bir bölümünü gerçekleştirdi.
2024’te yayımlanan bir Dünya Ekonomik Forumu raporuna göre, alçak Dünya yörüngesindeki uydu sayısının önümüzdeki on yıl içinde %190 artması bekleniyor.
CAS Space’ten yanıt
CAS Space, sorumluluğu reddederken aynı zamanda daha iyi işbirliği çağrısı yaparak Nicholls’a yanıt verdi.
CAS Space’in X paylaşımında, “Tüm CAS Space fırlatmaları, bilinen uydular ve enkazla çarpışmaları önlemek için yer tabanlı uzay farkındalık sistemi kullanılarak fırlatma pencerelerini seçer. Bu zorunlu bir prosedürdür” ifadesi yer aldı.
Şirketten bir süre sonra, “Doğrulanırsa, bu olay faydalı yük ayrımından neredeyse 48 saat sonra gerçekleşti; o zamana kadar fırlatma görevi çoktan tamamlanmıştı. CAS Space, ilerlemek için uydu işletmecileriyle koordinasyon sağlayacak. Bu, iki Yeni Uzay ekosistemi arasındaki işbirliklerinin yeniden tesis edilmesini gerektiriyor” şeklinde yeni bir paylaşım yaptı.
Enkaz uyarısı
Uzmanlara göre uzay araçları arasında yaşanacak bir çarpışma, yörüngeye tehlikeli parçalar saçan büyük miktarda enkaz oluşturabilir. Bu uzay çöpü, daha fazla çarpışma riskini artırır ve hem mevcut uyduları hem de gelecekteki görevleri tehdit eder.
Uzmanlar ayrıca, uzay enkazı kritik bir seviyeye ulaştığında çarpışmaların bir zincirleme reaksiyonu tetikleyerek daha fazla enkaz yaratıp yörüngenin bazı bölümlerini kullanılamaz hale getirebileceğini öne süren, NASA’dan bir bilim insanı tarafından ortaya atılan “Kessler Sendromu” olasılığı konusunda uyarıyor.
