Ar-ka-daş; ne hoş bir kelime değil mi? Türkçe orijinli, destek olmak anlamındaki ‘arka çıkmak’ laf öbeğinden gelen, devamına ortaklık bildiren -daş ekinin getirilmesiyle sıcacık bir hal alan bu hoş kelime, her zaman anlamı kadar iyi şeyler mi ifade ediyor? Bazen evet, bazense hayır… Kimi dostluklar ebedîye kadar sürer; öyle insanlar vardır ki yaşamımızda hep iyi sezdirir, her an takviyeye hazırdır. Onlar kuşkusuz ki çok hoşlandığımız dostlarımızdır; bir de kimileri vardır ki –olmasalar daha iyi– aramızdaki güya dostluk ilişkisi bazen bize, bazense her iki tarafa da hasar verir. Sıhhatli, yapıcı, işlevsel, kısacası pozitif dostluklar yaşamın değişik alanlarında karşımıza çıkabilir; iş, mektep, kurs ve eşi etraflarda kurulabilir. İyilik ve ortak fayda üzerine kurulan bu dostluklar; modumuzu yükseltir, motive eder, yalnızlık hissini ortadan kaldırır ve en ehemmiyetlisi yaşamı çok daha anlamlı bir hale getirir.
Öte yandan dostluk demenin doğru olmayacağı birtakım toksik ilişkiler vardır ki; onları fark ettiğimiz anda kaçmak en iyisidir. Ama yeniden de bir biçimde yaşamlarımızda kendilerine yer bulabilirler. İsterseniz onlara değinmeden evvel beraber dostluk cinslerine bakalım:
Herkesin yaşamında olması gereken dostluklar
- En iyi dostluk
Hakikatinde bu dostluk cinsinin belirlenmeye çok da lüzumu yok. Zira eminiz ki en iyi dost der demez hepimizin usunda beliren bir ya da birkaç ad vardır. En iyi dostlar, dostluğu öteki tüm dost cinsleri arasında bizim için en ehemmiyetli olandır; güçlü, yakın, dürüst, dürüst ve daha aşırısı… Aralıksız konuştuğumuz, tasamızı paylaştığımız, güvendiğimiz ve hasar gelmeyeceğini düşündüğümüz kimselerle kurduğumuz dostluktur.
- İş dostluğu
Tıpkı en iyi dostlar gibi çalışma dostlarının da açıklanmaya lüzumu yoktur. Hemen hemen hepimizin gün içerisinde zaman geçirdiği, mesai bitiminde yemek yemeye gittiği ya da öğlen arasında kahve içmek için görüştüğü, dükkanından tanıdığımız kimseler çalışma dostlarımızdır ve onlarla aramızdaki ilişki iş dostluğudur. Genellikle çok özel mevzular hakkında konuşmaktansa iş odaklı; profesyonel alandaki çalışmalar çevresinde şekillenen sohbetler bu cins dostluğun esasıdır. Elbette ki ayrıcalıklar kuralı bozmaz; en iyi dosttan iş dostu olabileceği gibi iş dostundan da en iyi dost olabilir.
- Sosyal dostluk
Sosyal dostluk, cümbüşlü zamanlarda süre geçirdiğimiz kimselerle aramızda olan dostluktur. Sosyal dostlar, kesinlikle güvenebileceğimiz ve her zaman duygusal destek görebileceğimiz kimseler anlamına gelmez. Ama iyi süre geçirmek, beraber takılmak için kafa dengi dostlar oldukları anlamına kazanç. Konut partilerinde, sosyal etraflardaki toplaşmalarda sohbet ettiğiniz, gülüp eğlendiğiniz, size neşe veren dostlarınız varsa onlarla aranızdaki ilişki sosyal dostluk olabilir.
- Grup dostluğu
Grup dostluğu, ortak bir dost grubunu paylaştığımız bireylerle aramızda olan ilişkidir. Başka Bir Deyişle, onlarla birebir pek görüşmeyiz ama bir grup içerisinde, öteki dostlarımızın olduğu bir etraftayken sohbet edip sevinçli süre geçirebiliriz. Onlarla aramızdaki bağ, sosyal etrafımızdır. Gerçekten hoşlanıp hoşlanmadığımız tartışılır olsa da zaman zaman kalabalık bir etraftayken cümbüşlü zamanları paylaşabiliriz.
- Düşük dozda dostluk
‘Düşük doz’ sıfatı azıcık esrarengiz gelmiş olabilir ama merak etmeyin, açıklamasını okuduktan sonra muhtemelen yaşamınızda en az bir düşük dozda dostluk ilişkinizin olduğunu fark edebilirsiniz. Ayda belki de senede en fazla birkaç konuşabildiğimiz; değişik yaşam stillerine sahip olduğumuz ya da uzak mesafelerde yaşadığımız için sık sık toplanamadığımız dostlarımızla kurduğumuz dostluk düşük dozda dostluktur. Aslını beğeniriz, konuşmaktan, görüşmekten neşe alırız ama çok az konuşabildiğimiz için sıkı sıkıya bağlanmak yerine toplandığımız zamanlarda sevinçli anlar biriktirmeye odaklanırız.
- Vaziyetsel dostluk
Vaziyetsel veya vaziyete özel dostluk, belli bir etrafta ya da vakada anlamlı bir biçimde irtibat kurduğumuz bireylerle aramızdaki ilişkidir. Bu cins dostluklar o vaziyete özeldir, yaşamımızın öteki anlarına geçmez. Misalin kamp dostları, yoga sınıfı dostları ya da sadece apartman buluşmalarında toplandığımız komşular, vaziyetsel dostluklara misal olabilir.
- Ömür boyu dostluk
Hepimizin ömür boyu süreceğine inandığı ve yaşamımızın şu anına kadar süregelen bir dostluğu vardır. Belki çocukluktan gelen, aynı caddede geliştiğimiz; belki de ilkokuldan… Ehemmiyetli anlarda yanımızda olan, güvendiğimiz, her gün konuştuğumuz ya da çok az görüştüğümüz; sıklığı hiç fark etmez, ehemmiyetli olan bizi nasıl sezdirdikleridir. Ve çoğunlukla iyi sezmemiz için oradadırlar. Ömür boyu süren dostluklar, seneler geçtikçe ne kadar değiştiğimizi, ilerlediğimizi gösteren mihenk taşları gibidir ve bizi köklerimize bağlarlar.
- Aşamasal dostluk
Ömür boyu süren dostluklardan değişik olarak aşamasal dostluk, belli bir yaşam düzeyindeyken irtibat kurduğumuz bireylerle aramızda olan ilişkidir. Mezun olurken, iş ararken, evlenirken, ebeveyn olmaya hazırlanırken, yas sürecindeyken ya da büyük bir karar alma arifesindeyken bizimle eş tecrübeleri paylaşan, bu sebeple ortak bir paydada buluşabildiğimiz bireylerdir. Ve bu süreçler geçtiğinde genellikle dostluk ilişkimiz de zaman aşımına uğrar.
